De ECON-commissie van het Europees Parlement stemde deze week vóór de verdere uitbouw van een publieke digitale euro. Een belangrijke stap, die door verschillende middenveldorganisaties positief wordt onthaald.
Maar wat is een digitale euro precies? En waar zitten de kansen én beperkingen?
Wat is een digitale euro?
Een digitale euro is eigenlijk publiek geld in digitale vorm. Je kan het vergelijken met cash, maar dan in een digitale portefeuille.
Het grote verschil met het geld op je bankrekening vandaag? Dat geld staat bij een commerciële bank. Een digitale euro zou rechtstreeks worden uitgegeven en gegarandeerd door de Europese Centrale Bank (ECB).
Waarom is dit belangrijk?
Ons betalingsverkeer is de voorbije jaren steeds afhankelijker geworden van private spelers. Niet alleen banken, maar ook grote technologiebedrijven en internationale betaalnetwerken spelen daarin een dominante rol. Veel betalingen in Europa verlopen vandaag via Amerikaanse bedrijven zoals Visa en Mastercard. Dat maakt Europa kwetsbaar en afhankelijk.
Een digitale euro kan daar een alternatief voor bieden. Als burgers digitaal kunnen betalen met geld dat rechtstreeks gelinkt is aan de ECB, blijft er publieke controle bestaan over een essentieel onderdeel van onze economie.
En dat is belangrijk. Geld en betalingsverkeer zijn geen gewone commerciële diensten. Ze vormen een basisinfrastructuur van onze samenleving. Ze bepalen wie toegang heeft tot de economie, wie macht heeft over geldstromen en wie de regels bepaalt.
Die infrastructuur volledig overlaten aan private banken en Big Tech brengt risico’s met zich mee - voor consumenten, maar ook voor democratische controle.
Wanneer wordt de digitale euro ingevoerd?
De verdere uitbouw van een digitale euro is nu goedgekeurd. Maar het finale product zal er nog niet meteen liggen. Een realistische timing voor een effectieve invoering lijkt vandaag rond 2029 te liggen.
Wat zegt de bankensector ervan?
De bankensector heeft de voorbije maanden stevig gelobbyd tegen de digitale euro.Dat is niet verrassend. Vandaag beheren commerciële banken een groot deel van ons geld en verdienen ze aan betalingsverkeer. Een publieke digitale euro zou een deel van die rol opnieuw naar de publieke sector brengen.
Dat het voorstel ondanks die druk toch vooruitgaat, toont dat beleidsmakers steeds meer erkennen dat publiek digitaal geld nodig is om publieke belangen te beschermen.
Nu het project toch goedgekeurd is, pleiten banken voor een heel beperkte invoering: eerst enkel offline betalingen, één rekening per persoon en voorlopig alleen betalingen tussen burgers onderling.
Wat denkt FairFin hiervan?
Bij FairFin zien we deze stemming als een belangrijke overwinning, maar zeker niet als het eindpunt.
Wij pleiten al langer voor sterke publieke controle over geld en monetair beleid. Maar de vraag is niet alleen of de ECB haar publieke rol behoudt. De echte vraag is: waarvoor zetten we die macht in?
Vandaag zien we nog te weinig ambitie om monetair beleid actief in te zetten voor maatschappelijke doelen zoals de klimaattransitie of sociale rechtvaardigheid. Een publieke digitale euro is een stap vooruit. Maar het is pas waardevol als we ook durven discussiëren over welk publiek doel dat geld moet dienen.
