Banken actief in België financieren landroof

FairFin, Réseau Financement Alternatif, 11.11.11, Oxfam en CNCD presenteren vandaag een studie naar de betrokkenheid van banken actief in België bij land grabbing. Doordat grote bedrijven landbouwgrond in het Zuiden opkopen voor mijnbouw of palmolieplantages, verliezen tientallen miljoenen boeren hun bestaansmiddelen en verergert de voedselonzekerheid in de betrokken landen. Het onderzoek bekijkt in hoeverre tien banken actief in België via investeringsfondsen bijdragen aan de financiering van deze vorm van landroof. BNP Paribas Fortis en Deutsche Bank zijn veruit het meest betrokken partij. Ze beheren elk fondsen die 30 miljoen geïdentificeerde effecten bevatten voor een waarde van 110 miljoen euro.

Daarna komen ING, KBC, Belfius en AXA. Deze banken beheren elk fondsen die tussen de 6 en de 10 miljoen betrokken fondsen bevatten ter waarde van 9 à 18 miljoen euro. Via deze fondsen wordt het belegde kapitaal naar een aantal gecontesteerde bedrijven geloodst. Volgens dit onderzoek beheren of commercialiseren Bpost bank en Dexia geen fondsen die effecten van de gecontesteerde bedrijven bevatten. ABN AMRO en Rabobank commercialiseren fondsen die effecten van de gecontesteerde bedrijven bevatten, maar beheren er geen.

Land grabbing is een fundamentele kwestie voor het recht op voedsel: de stormloop op land is een fenomeen dat sinds 2007-2008 gevoelig is toegenomen. Hierdoor verliezen tientallen miljoenen boeren hun bestaansmiddelen en verergert de voedselonzekerheid in de betrokken landen. Tussen 2000 en 2010 werd op wereldwijde schaal omstreeks 203 miljoen hectare land ingepalmd (65 maal de oppervlakte van België!). De verschillende vormen van financiële ondersteuning (kredietverstrekking, investeringsfondsen, …) kunnen ertoe bijdragen dat bepaalde bedrijven boeren van hun land verdrijven.

De analyse heeft beperkingen op drie niveaus. Tien financiële instellingen die in België actief zijn (BNP Paribas Fortis, Belfius, KBC, ING, bpost banque, Deutsche Bank, ABN AMRO, Rabobank, AXA en Dexia), en tien bedrijven van de meer dan 700 die in de internationale databank ‘Land Matrix’in verband zijn gebracht met landroof (Siat, Sipef, SocfinWilmar, Bunge, Cargill, Archer Daniels Midland, Daewoo, Sinar Mas, Louis Dreyfus), werden geselecteerd. Het onderzoek bekijkt enkel de financiering via investeringsfondsen omdat de gegevens m.b.t. andere vormen van investering niet beschikbaar zijn.

Ondanks deze beperkingen biedt de analyse inzicht in de rol van financiële instellingen door het aanmoedigen van investeringen in effecten van bedrijven die zich aan landroof schuldig maken. Op die manier zijn de financiële instellingen indirect verantwoordelijk. De maatregelen die de sector neemt zijn duidelijk onvoldoende om de financiering van landroof te voorkomen. Niettemin blijkt uit de dialoog met de verschillende banken dat er bereidheid is om aan publieke regulering te werken.

Lees hier de samenvatting van het rapport in het Nederlands