De divestment beweging komt naar België

  • Steeds meer instellingen sluiten aan
  • Brett Scott inspireert op 18 mei in het Kaaitheater burgers en politici om de herinvesteringsboodschap te verspreiden

Divestment is hot. De protestbeweging ontstaan op Amerikaanse universiteiten, sijpelt via gemeenten en gemeenschappen nu ook door naar politici, media, economen, bedrijven en investeerders. Grote spelers als het Noors Pensioenfonds en The Guardian zijn hun aandelen en obligaties steenkool, olie en gas van de hand aan het doen. Zij zetten zich hiermee ‘aan de goede kant van de geschiedenis’. Ook in België zijn er dingen aan het bewegen. Op uitnodiging van FairFin en het Kaaitheater komt activist en voormalig broker Brett Scott op 18 mei naar Brussel om een workshop rond dit thema te geven.

Divestment (desinvesteren) is het tegenovergestelde van investeren en staat voor een strategie om door middel van het publiekelijk droogleggen van geldstromen, bepaalde politieke, ethische of (in mindere mate) economische doelen te bereiken. Het werd gebruikt om tabaksreclame aan te vechten, het geweld in Darfoer onder de aandacht te brengen, maar de grootste impact heeft de divestment beweging gehad in de jaren tachtig, toen 165 Amerikaanse campussen besloten alle financiële banden met bedrijven die zaken deden met het Apartheidsregime in Zuid-Afrika, te verbreken. De laatste jaren wordt desinvestering steeds meer genoemd in relatie met fossiele brandstoffen.

Desinvesteren is: kiezen voor een gezonde toekomst

Een argument dat veel gebruikt wordt voor divestment is dat van de carbon bubble. Het idee: als we ons aan de internationale norm van maximaal 2 graden klimaatopwarming willen houden, moet 80% van de huidige reserves aan fossiele brandstoffen, onder de grond blijven. Nu investeren in steenkool, olie of gas, betekent meegaan in de businessmodellen van grote bedrijven, die in hun vooruitzichten de genoemde reserves wél verbranden. Als we serieus werk blijven maken van het klimaat, kunnen die investeringen aldus leiden tot een financiële luchtbel, met alle maatschappelijke gevolgen van dien. Dus: ofwel redden we het klimaat en zitten we met een economische crisis, ofwel redden we de economie en helpen we het klimaat om zeep. Twee scenario’s die niet wenselijk zijn en daarom kunnen we maar beter nu werk maken van verandering in onze investeringen, zo redeneert de divestment beweging.

Dit discours heeft in ieder geval gewerkt bij de Guardian Media Group in Groot-Brittannië, uitgever van onder andere The Guardian en The Observer en met 800 miljoen pond een van de grootste investeerders in fossiele brandstoffen die zich publiekelijk terugtrekt. Voorzitter Neil Berkett geeft aan dat de fondsen met investeringen in fossiele brandstoffen de laatste jaren minder hadden gepresteerd, zeker in vergelijking met de ethische hernieuwbare energiefondsen: "Zo kunnen we maatschappelijk verantwoorde investeringscriteria aannemen zonder het basisdoel van onze investeringsfondsen op het spel te zetten: de financiële toekomst van Guardian Media Group zekerstellen." Hoofdredacteur Alan Rusbridger is vooral blij dat ze de trend vooruit zijn: “Wat een druppel was, is een rivier aan het worden en evolueert, denk ik, naar een stortvloed.”

Kaaitheater: “Een positieve, duidelijke boodschap voor een kunstinstelling”

Directeur van het Wallace Global Fund en sleutelfiguur in de divestment beweging Ellen Dorsey vergelijkt deze actie van The Guardian met historische posities van media in de strijd tegen slavernij of voor burgerrechten: "Ik hoop dat het andere instellingen ertoe brengt te volgen."

In België is het Kaaitheater voorloper in de divestment campagne. Eerder dit jaar bood ze ruimte aan 150 activisten op Global Divestment Day en nu organiseert ze samen met FairFin de workshop en lezing van Brett Scott. Directeur Guy Gypens: “Ik vind een campagne waarbij je mensen vraagt hun geld te plaatsen bij een bank die daar wél ethisch mee omspringt, heel waardevol. Omdat het een positieve campagne is. Het heet wel desinvestering, maar eigenlijk is het herinvestering. Voor een kunstinstelling is dat een duidelijke boodschap.”

Brett Scott  18 mei in Brussel

FairFin stelt zich de vraag: hoe kunnen we alle positieve energie die uitgaat van de divestment beweging op een effectieve manier omzetten in een campagne? Daar heeft Brett Scott wel wat ideeën over. Deze financieel activist en auteur van The Heretic's Guide to Global Finance werkte zelf enkele jaren als derivatenhandelaar en pleit voor meer dubbelagenten om het financieel systeem te ‘hacken’. Hiertoe zouden we één been in de financiële wereld moeten zetten, onze denkstructuur moeten aanpassen en verschillende standpunten gaan verkennen. In het geval van divestment, pleit hij ervoor vooral te werken op de punten waar het carbon bubble argument en een meer morele argumentering elkaar raken, bijvoorbeeld door te vragen om een langere-termijn benadering bij investeringen en een inclusie van niet-financiële winst- en verliesfactoren: “Liever minder winst in een gezonde omgeving dan veel winst in een gevaarlijke, onstabiele wereld.”

Meer horen? Brett Scott spreekt op 18 mei in het Kaaitheater, Sainctelettesquare 20 te Brussel (in het Engels)

  • 14u30 – workshop over divestment
  • 19u30 – lezing over financieel activisme

Toegang gratis, gelieve in te schrijven via b2b@fairfin.be