Klokkenluiders tonen aan: bankentoezicht bewust verwaarloosd

Het is intussen al 6 jaren geleden dat we in één van de grootste financiële crisissen ooit zijn gestort. Aleyne Fleischmann, voormalig juriste op Wall Street, kwam onlangs in Rolling Stone naar buiten met haar verhaal over JP Morgan/Chase, waaruit blijkt dat het bedrijf mogelijk betrokken is bij één van de grootste gevallen van witteboordencriminaliteit ooit. JP Morgan/Chase kwam echter gemakkelijk weg met een boete en zonder enige strafrechtelijke vervolging. Dit terwijl dit soort gedrag van grote financiële instellingen rechtstreeks geleid heeft tot de financiële crisis waarvoor de gewone burger uiteindelijk moet opdraaien. Hierover gaf ze meer gedetailleerde uitleg in Democracy Now!

Dat het toezicht op banken niet strenger is geworden, wordt ook duidelijk door de zopas naar buiten gebrachte tapes van Carmen Segarra in ProPublica. Nadat een onderzoek aantoonde dat de Fed (New York Federal Reserve) te laks had opgetreden voor de crisis, werden verschillende experten, waaronder Segarra, aangenomen bij de Fed als inspecteur. Segarra werd bij Goldman Sachs geplaatst. Het duurde niet lang voordat het meteen al duidelijk werd dat ook na de crisis de situatie niets veranderd was en dat de Fed nog steeds te laks was.

Fraudepraktijken JP Morgan/Chase

Aleyne Fleischmann werd in 2006 in dienst genomen bij JP Morgan/Chase. Een periode waarin er nog geen vuiltje aan de lucht leek en weinig mensen de nakende financiële crisis zagen aankomen. Ze werkte bij de bank als deal manager en moest controleren of leningen juridisch in orde zijn. Zo zag ze met haar eigen ogen hoe grote aantallen risicovolle leningen afgesloten werden. Echter, toen Fleischmann dit aankaartte bij haar bazen, werd ze teruggefloten en aangemaand om hierover te zwijgen. Wat merkwaardig was, is dat ze kort nadien een andere chef kreeg. Deze verbood zijn ondergeschikten meteen om nog met e-mail te communiceren en durfde boos uit te vliegen wanneer dit wel gebeurde. Dit was volgens haar dan ook zeer vreemd, aangezien alles waterdicht op papier hebben juist een pluspunt is bij normale activiteiten. Dit wekte dan ook nog extra achterdocht. Uiteindelijk werd Fleischmann in 2008 ontslagen, waarna ze gebonden was aan haar zwijgplicht die voortvloeide uit een vertrouwensakkoord in haar contract. Wat ze op dat moment nog niet wist, was dat deze risicovolle leningen en hypotheken verpakt werden in beleggingsproducten en vervolgens werden doorverkocht aan nietsvermoedende particulieren. Zo was ongeveer 40% van de hypotheken in de beleggingsfondsen risicovol. Een jaar later werd ze opgeroepen door het Amerikaanse ministerie van justitie om informatie te verschaffen en te getuigen tegen JP Morgan/Chase. De CEO van JP Morgan/Chase heeft rond de kwaliteit van de leningen tegenstrijdige verklaringen afgelegd. Zo zei hij in 2008 een artikel van Fortune dat hij al in 2006 wist van de slechte staat van de huizenmarkt, terwijl hij in 2010 voor de Financial Crisis Inquiry Commission volledig het tegenovergestelde vertelde. Hoewel er een sterke zaak was die tot strafrechtelijke gevolgen had moeten leiden, is er vanuit justitie niet dieper op ingegaan. Justitie en JP Morgan/Chase zijn een schikking van 13 miljard dollar overeengekomen zonder strafrechtelijke gevolgen. Hiervan was 4 miljard echter “consumer relief”. En 7 miljard van de schikking was fiscaal aftrekbaar. De totale som van de boete bedraagt dus eerder 9 miljard dollar. Deze 9 miljard dollar valt dan ook te vergelijken met zwijggeld.

De verklaring hiervoor is simpel, zegt procureur-generaal Eric Holder van het ministerie van Justitie: "De grootte van deze instituties maakt het moeilijk voor ons ze te vervolgen, aangezien we indicaties krijgen dat het negatieve gevolgen voor de nationale of zelfs wereldeconomie heeft als we dat doen.” Wanneer men zo redeneert zullen leidinggevenden in bedrijven die ‘too big to jail’ zijn natuurlijk nooit stoppen met frauduleuze praktijken, aangezien ze hiervoor niet strafrechtelijk vervolgd zullen worden. Dit werd ook pijnlijk duidelijk toen de aandelen van JP Morgan/Chase de hoogte ingingen na de schikking met Justitie en CEO Jamie Dimon een loonsverhoging van 74% kreeg, waardoor zijn totaal loonpakket ongeveer 20 miljoen bedroeg.

Fleischmann hield haar ervaringen 8 jaar geheim en riskeerde veel om dit naar buiten te brengen. Ze weet ook dat ze nu nog steeds het risico loopt om aangeklaagd te worden door JP Morgan/Chase voor het schenden van haar zwijgplicht. Ze kon er niet mee leven om erover te zwijgen en zo mee te werken aan de cover up van een van de grootste witteboordencriminaliteiten ooit. “Ze veronderstellen dat ik mijn leven niet zal vergooien om dit te doen. Maar daar hebben ze het mis.”

New York Federal Reserve verzaakt zijn taak als toezichthouder over financiële instellingen

Door het onvermogen om toezicht te houden op de banken, deze te controleren en op tijd in te grijpen om een crisis te voorkomen, werd er na de crisis in 2008 een onderzoek ingesteld naar de werking van de Fed en de banken die onder haar toezicht vallen. Toen er inderdaad werd vastgesteld dat de Fed haar taak als toezichthouder verwaarloosd had, werden er nieuwe experten aangetrokken. Hun taak was om op een kritische en mondige manier toezicht te houden op de grote financiële instellingen. Een van die toezichthouders was Carmen Segarra. Segarra was een advocate met meer dan 13 jaar ervaring in de sector. Zij werd door de Fed in een van de grootste en controversieelste bank geplaatst, Goldman Sachs. Na enkele meetings te hebben bijgewoond schrok ze van de toestanden die ze zag. Zo werd haar duidelijk dat verschillende toezichthouders problemen negeerden en zelfs handelingen uitvoerden in het voordeel van de banken. Dit kwam onder meer doordat er in Goldman Sachs geen intern beleid rond belangenvermenging was en dit werd duidelijk in een recent schandaal rond de manipulatie van energieprijzen, waarbij Goldman Sachs betrokken was. Ze schotelde de wantoestanden erna meteen voor aan zowel toezichthouders van de Fed als aan mensen binnen Goldman Sachs, maar haar klacht kreeg geen gehoor en alles werd ook ontkend door de Fed. Segarra werd aangemoedigd minder doortastend te werk te gaan. Segarra bleef echter haar taak correct vervullen. Ze voelde aan dat er steeds meer verzet ontstond en besloot dan maar zelf actie te ondernemen. Zo schafte ze een recorder aan en nam ze verschillende meetings die ze bijwoonde op. Hiermee verschafte ze veel belangrijke interne informatie. Na zeven maanden werd Segarra dan toch ontslagen omdat ze haar kritiek en een spraakmakende onthulling uit haar onderzoeksrapport niet wilde aanpassen. Haar werk was echter niet voor niets. Door de verspreiding van de opnames heeft dit verhaal al veel gehoor gekregen. De opnames tonen de relatie tussen de Fed en Goldman Sachs. In de opnames werd de leidende rol van Goldman Sachs tijdens vergaderingen goed zichtbaar. Ook wordt duidelijk hoe Segarra, door haar oversten, steeds teruggefloten wordt. De nauwe band tussen deze twee is duidelijk, waardoor een belangenconflict zichtbaar wordt. Dat de Fed haar taken verzaakt is hier dan ook een logisch gevolg van.

Een stap in de goede richting

Hoewel deze twee gevallen aantonen hoe sterk de invloed en de macht van grote financiële instellingen is en dat deze makkelijk met frauduleuze en criminele praktijken kunnen wegkomen, zien we ook dat er twee dappere klokkenluiders hun hebben en houden riskeren om weer een tipje van de sluier te lichten. In het beste geval zullen er nog veel klokkenluiders volgen. Wanneer wij, als kritische en geëngageerde burgers, hier gehoor aan geven en dit aanklagen, kunnen we weer een stap dichter zetten naar echte verandering en hervormingen.

Illustratie: Victor Juhasz