Behoud voorstel-Barnier cruciaal om nieuwe crisis te voorkomen

FairFin en Réseau Financité vragen Europarlementsleden om tegengas te geven aan bankenlobby

Er is een reëel risico dat het voorstel-Barnier om banken op Europees niveau structureel te hervormen begraven wordt onder druk vanuit de bankenlobby en enkele lidstaten. De Europese Commissie presenteerde het voorstel in januari 2014 en beoogt het opsplitsen van bepaalde bankactiviteiten. FairFin, Réseau Financité en 19 andere ondertekenende organisaties* roepen de Belgische Europarlementsleden op om het voorstel-Barnier, dat op dinsdag 2 december tijdens een publieke hoorzitting besproken wordt, te behouden.

In 2013 hebben FairFin, Réseau Financité en het burgercollectief Roosevelt.be, net als 15.000 burgers en 120 andere organisaties een pleidooi gehouden voor het splitsen van banken. Los van ons initiatief verdedigden ook veel andere experten deze stelling. In België werd uiteindelijk de bankenwet gestemd in april 2014 en op Europees niveau werd het voorstel-Barnier voor structurele bankhervormingen begin 2014 voorgelegd. Tijdens een publieke hoorzitting die op 2 december plaatsvindt, zullen de leden van het comité voor economische en monetaire zaken (ECON) van het Europees parlement bespreken hoe ze verder gaan met het voorstel-Barnier.

De Franse en Engelse bankenlobbyisten zitten ondertussen niet stil en oefenen druk uit op de Europese Commissie om het voorstel-Barnier te schrappen. In een brief aan vice-voorzitter Frans Timmermans, verdedigen ze de stelling dat meer regulering de 'capaciteit van banken om hun klanten te bedienen' schaadt en dat universele banken (die zowel deposito- als investeringsbankieren doen) het best geschikt zijn om de reële economie te ondersteunen dankzij de diversificatie van inkomsten. Ze zijn ook van mening dat een Europese regulering schadelijk zal zijn voor de implementering van bestaande nationale wetten om banken te hervormen.

Nochtans heeft de crisis van 2008 duidelijk gemaakt dat universele banken problematisch zijn. Deze megabanken zijn te groot, te zeer onderling verweven en te complex om het mogelijk te maken dat de mechanismen voor toezicht en crisisbeheer die op Europees niveau binnen het kader van de bankenunie gecreëerd zijn, goed kunnen functioneren. De onderlinge verweving brengt het risico met zich mee dat verliezen in een bank zich verspreiden naar de rest van het financieel systeem door een domino-effect. Door een scheiding van de deposito- en de investeringsactiviteiten door te voeren, zouden overheden de meer risicovolle investeringsbanken bovendien failliet kunnen laten gaan zonder dat de rest van de economie in gevaar gebracht wordt. Hiermee zou ook een einde gemaakt worden aan de impliciete subsidies waarvan grootbanken vandaag kunnen genieten om zich op de markt te financieren. Investeerders gaan er namelijk van uit dat overheden zullen bijspringen indien zulke banken in de problemen komen en achten hen daardoor minder risicovol, wat resulteert in lagere rentes.

De nieuwe Europese Commissie creëert alvast de mogelijkheid om het voorstel-Barnier te schrappen, aangezien voorzitter Juncker aan vice-voorzitter Timmermans de opdracht heeft gegeven te kijken welke voorstellen uit de vorige Commissie al dan niet geschrapt kunnen worden. Deze nieuwe Europese Commissie en de bankenlobby delen de visie dat een economische heropleving enkel via financiële markten kan gebeuren. Nochtans zou het splitsen van bankactiviteiten de kost van krediet aan de reële economie net doen dalen, aangezien commerciële bankactiviteiten minder risicovol zijn dan marktactiviteiten. Bovendien hebben meerdere lidstaten tijdens de Euro crisis kunnen vaststellen dat financiële markten niet altijd handelen in het belang van de maatschappij in haar geheel.

Meerdere landen, waaronder België, hebben reeds hun eigen nationale wetten gestemd die ambiëren banken 'te splitsen'. Deze wetten, en vooral de Franse en de Duitse, zijn zwak en scheiden (bijna) niets. Ze scheppen de illusie van veiligheid aan belastingbetalers terwijl het probleem van universele banken die 'te groot zijn om failliet te gaan' blijft bestaan. De laatste 12 jaar is de omvang van de 15 grootste Europese banken namelijk met een factor drie toegenomen.1 Een harmonisering van deze wetten op Europees niveau zou toelaten dat banken die zich tot nu toe bijvoorbeeld in België bevinden, hun filialen in succursalen (die juridisch gezien bij het moederbedrijf horen) zouden veranderen om de nationale wetgeving te ontwijken.

De bankenlobby promoot het universele bankenmodel als een Europees succes. Vanuit hun eigen invalshoek klopt dat ongetwijfeld. Maar als we dit model vanuit de samenleving bekijken en we kost wat kost een nieuwe financiële crisis willen voorkomen, is het splitsen van commerciële – en depositoactiviteiten langs de ene kant en investerings – en tradingactiviteiten langs de andere kant op zijn zachtst gezegd noodzakelijk.

1 Finance Watch. 2011. Bank infographics.

Ondertekenende organisaties:

* 11.11.11, Agir pour la Paix; APEFasbl; Atelier des Droits Sociaux; ChanGements pour l'égalité; Centrale Nationale des Employés ;CNCD –11.11.11.; Collectif Roosevelt.be; FIAN Belgium;Finance-la-Neuve asbl ;Habitat-Service; Imagine Magazine; L'Épi Lorrain asbl; Le Pivot; Oxfam Solidarité; Les Scouts; Vivre Ensemble Education; Vrede vzw