Ook in Nederland en Zwitserland nu wet tegen investeringen in clustermunitie

Na België, Ierland, Italië, Luxemburg en Nieuw-Zeeland is nu ook in Nederland en Zwitserland investeren in clustermunitie wettelijk verboden. België is zijn status van voorloper ondertussen aan het verliezen, omdat de Belgische wetgeving nog steeds niet in uitvoeringsbesluiten is omgezet.

In Nederland wordt het verbod hard gemaakt door een wijziging van de wet op Marktmisbruik. Nederlandse financiële ondernemingen en pensioenfondsen mogen vanaf 1 januari 2013 niet langer op een directe en aantoonbare manier investeren in de productie, verkoop of verspreiding van clustermunitie: ze mogen geen leningen toestaan aan bedrijven die zich daarin engageren en ze mogen niet beleggen of op andere manieren financieel participeren in deze bedrijven. De Nederlandse wet heeft het uitdrukkelijk over directe en aantoonbare investeringen. Indirecte investeringen zijn met andere woorden nog altijd mogelijk: nogal wat financiële instellingen volgen in hun investeringspolitiek index trackers en blijven zo toch de productie of verspreiding van clustermunitie mogelijk maken. Bovendien is de wet enkel van toepassing op financiële instellingen die hun zetel in Nederland hebben. Zo blijven bijvoorbeeld banken met een zetel in het buitenland buiten schot. Datzelfde geldt voor zelfstandige dochterondernemingen van Nederlandse banken in het buitenland. Toch is Roos Boer (IKV Pax Christi) blij met het verbod. Ze verwacht dat de Nederlandse financiële instellingen het verbod toch breed zullen interpreteren en ook hun indirecte investeringen of investeringen via dochterondernemingen zullen weren.

Ook in Zwitserland werd op 1 januari een verbod van kracht. De Wet op Oorlogsmateriaal werd aangepast. De Zwitserse wet spreekt uitdrukkelijk over een verbod op directe én indirecte investeringen, maar ‘indirecte investeringen’ worden enkel vaag gedefinieerd als die investeringen die de bewuste intentie hebben om het verbod op directe investeringen te omzeilen. Die bepaling had beslist strenger gekund, vindt Petra Schroeter van Handicap International Zwitserland, maar gezien de rol van Zwitserland als financieel knooppunt, is het een belangrijke stap vooruit. Zo heeft de bank UBS als gevolg van de wet direct aangekondigd niet langer te investeren in ontwikkeling, productie of verkoop van clustermunitie.

De Belgische wetgeving voorziet in de publicatie van een lijst die duidelijk aangeeft welke bedrijven niet langer voor investering in aanmerking komen. Die lijst is er nog steeds niet omdat de ministers van Justitie en Financiën onderling nog steeds discussiëren over wie verantwoordelijk is voor de publicatie van de lijst. Ook in Nederland drong onder andere IKV Pax Christi aan op een zwarte lijst, maar de regering schuift die verantwoordelijkheid door naar de financiële sector zelf. Hoe de Nederlandse overheid haar eigen verbod zonder dergelijke lijst gaat controleren blijft onduidelijk. Zowel binnen de Belgische als binnen de Nederlandse financiële instellingen circuleren daarom op dit moment indicatieve lijsten die opgesteld werden door de financiële sector zelf. Het blijft erg onduidelijk hoe financiële instellingen omgaan met die lijst. Het bestaan van dit type lijsten ontkracht alvast het argument dat onze eigen Belgische ministers ook inroepen om zelf geen initiatief te nemen: hun administratie zou ‘onvoldoende competent’ zijn. Waardoor onze regering opnieuw een buiging maakt naar de bankensector in plaats van haar eigen verantwoordelijkheid te nemen.