FairFin reality check uitsluiting

superheld

Waar mogelijk heeft FairFin een reality-check uitgevoerd, dat wil zeggen: gecontroleerd of ondanks uitsluitingscriteria toch nog in maatschappelijk schadelijke initiatieven geïnvesteerd wordt. FairFin heeft geen auditbevoegdheid, we hebben ook geen zicht op alle schadelijke bedrijven ter wereld. We werken daarom met beperkte steekproeven van bedrijven. Investeringen van financiële instellingen zitten anderzijds meestal in een black-box. Worden niet publiek bekendgemaakt.  Voor beleggingsfondsen kunnen we voor sommige aanbieders werken met investeringsregisters met toegelaten bedrijven, voor andere bankproducten zijn we afhankelijk van een uitzonderlijke bekendmaking op het web of zaken die doorgegeven werden aan internationale dure databanken. Wat we via onze reality-check aantreffen aan financiering staat vast, maar het gaat in de verste niet om alle schadelijke financieringen.

Global Compact

Wie geconfronteerd wordt met info over het investeringsbeleid van banken of van duurzame fondsen zal regelmatig op de term ‘Global Compact’ botsen. Global Compact is een initiatief van de Verenigde Naties. Global Compact nodigt bedrijven uit om in hun invloedsfeer een geheel van fundamentele waarden toe te passen en te ondersteunen. Het betreft waarden op het vlak van de mensenrechten, arbeidsrechten, het milieu en de strijd tegen corruptie. Vele banken hebben het Global Compact initiatief onderschreven. Op zich een goede zaak. Het is evenwel dikwijls zeer moeilijk te achterhalen of en in welke mate men die waarden effectief ook toepast in zijn financieringen, dus bijvoorbeeld bedrijven die voorgaande waarden niet respecteren niet financiert.  Bijkomend probleem is ook dat Global compact en het nakomen daarvan voor zeer veel interpretatie vatbaar is. Vele banken zullen aangeven dat ze Global Compact in rekening brengen bij hun financieringen. En zeker voor de beleggingen via hun duurzame producten.

Arbeids- en mensenrechten en milieuschade

Concreet zal het merendeel van de door Belgische spelers als duurzaam aangeboden producten een beleid voorleggen dat bedrijven die ernstig betrokken zijn bij mensen- en (basis)arbeidsrechtenschendingen uitsluit van financiering. Voorbeelden van schendingen van basisarbeidsrechten zijn : kinderarbeid, gedwongen arbeid, discriminatie op de werkvloer, vakbondsvrijheid en recht op collectieve onderhandelingen. Andere belangrijke arbeidsrechten zijn : recht op  leefbaar loon, maximale werkuren, …

Voorbeelden van ernstige schending van mensenrechten zijn: illegale onteigening & gedwongen verhuis zonder degelijke compensatie of consultatie, marteling en repressie, steun aan dictaturen, handel in bloeddiamanten en andere grondstoffen die aan de basis liggen van gewapende conflicten, landroof, …

Op ecologisch vlak kunnen zaken uitgesloten worden die negatief inwerken op de biodiversiteit en:of  de klimaatopwarming : vergiftiging van drink- en grondwater,  kernenergie (omwille van kernafval en vrijkomende radio-activiteit), overbevissing, industrie in beschermd natuurgebied, , mono-culturen en genetische modificatie, de productie van gevaarlijke stoffen als –pesticiden, cfk’s, ..

Het Dirty Profits II rapport bevat een beperkt staal van 26 bedrijven betrokken bij ernstige milieuvervuiling of arbeids- en mensenrechtenschendingen. Het rapport stelt vast dat BNP Paribas, Deutsche Bank en ING via hun klassieke geldplaatsingen meer dan 96%  van de  onderzochte bedrijven financieren. KBC en Belfius financieren respectievelijk 85% en 62% van de onderzochte bedrijven. Alle 5 banken zijn ondertekenaars van Global Compact!

FairFin onderzocht ook de concrete beleggingen door duurzame huisfondsen van de drie grootste aanbieders in België : met name KBC, Belfius en BNP Paribas. Alsook de beleggingen van  fondsen van Triodos Bank en van fondsen met een Ethibel-label. We stelden vast dat de door hen 5 als duurzaam aangeboden fondsen, investeerden in 27% (=zeven)  bedrijven uit het Dirty Profits II dossier. Hieruit kunnen we  2 zaken afleiden. Vooreerst dat een duurzame selectie wel degelijk een verschil maakt. Remember : BNP Paribas, KBC en Belfius financierden via hun klassieke financieringen respectievelijk 95%, 85% en 62% van de in Dirty Profits onderzochte bedrijven. Anderzijds dienen we ook vast te stellen dat ook als duurzaam aangeboden fondsen investeren in bedrijven betrokken bij kwalijke praktijken. De volledige lijst met  bedrijven waar Triodos en Ethibelfondsen in mogen beleggen bevat maximum 2 bedrijven uit het Dirty Profits II rapport. De effectieve investeringen van als duurzaam aangeboden producten van Belfius, BNP Paribas en KBC bevatten minimaal 3 bedrijven uit het Dirty Profits rapport, louter op basis van hun laatst beschikbare jaarverslagen. Belfius gaat voor 5.

Wapenproductie

Wapens komen in zeer veel gevallen terecht in verkeerde handen: bij dictators, bij lokale warlords, bij impulsieve schutters, bij conflictzoekers, bij terroristen. Wapenverdragen zijn zo lek als een mandje. Wie belegt in bedrijven betrokken  wapenindustrie haalt profijt uit conflict  en geweld. Liever geen geld voor geweld, maar wel voor overleg en ontwikkeling, voor andere economische activiteiten, is meer dan louter een ethische afweging: ze vormt een deel van de lange-termijnoplossing.

Door Belgische spelers als duurzaam aangeboden producten zullen over het algemeen wapenproducenten uitsluiten van investering. Triodos en Ethibel fondsen hanteren een nultolerantie ten aanzien van producenten van (essentiële onderdelen van) wapens. We troffen ook geen wapengerelateerde bedrijven aan in hun investeringsregister. BNP Paribas, Candriam (Belfius) en KBC zijn iets minder strikt : hierdoor troffen we bij allen in hun als duurzaam aangeboden fondsen een bedrijf uit de top20 van de grootste wapenproducenten ter wereld aan. Met name een gigant als General Electric, die kan deel uitmaken van de top20 met slechts 3% van de omzet.

Enkel wapenbedrijven uitsluiten die de meerderheid van hun omzet halen uit wapengerelateerde activiteiten laat veel ruimte voor investeringen in de wapenindustrie. Bijna 50% van de wapenbedrijven behoren tot de top100 wereldwijd (exclusief China) met minder dan de helft van hun omzet.

in België verdeelbaar fonds ‘Goldman Sachs Funds – Global Responsible Equity Portfolio’ investeerde op 30/11/2013 in de 2e grootste wapenproducent ter wereld: Boeing.

Klimaatopwarming

Screeningen die ernstig door duurzaamheid geïnspireerd zijn zullen ter  voorkoming van verdere klimaatopwarming niet ïnvesteren in sterk vervuilende activiteiten als staankoolcentrales, olie-winning uit teerzanden, schaliegas, …  Ze gaan resoluut voor de alternatieven.

Zowel op het vlak van het sparen, als op het vlak van het beleggen, zie je hier opmerkelijke verschillen tussen spelers.  Tussen  Triodos Bank en VDK enerzijds en andere spelers anderzijds op het vlak van het sparen. Of bij het beleggen tussen Triodos en Ethibel gelabelde fondsen enerzijds en fondsen van andere aanbieders. Triodos Bank sluit dergelijke activiteiten uit voor financiering. Men kiest resoluut voor alternatieven op de lange termijn. Ethibel zal terzake zeer binnenkort een politiek bekend maken. De andere aanbieders hebben terzake ook voor hun duurzame varianten  geen of slechts een zwak beleid. Ze dweilen met de kraan open: gaan enerzijds voor hernieuwbare energie, doch blijven ook de klimaatopwarmers financieren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat bv. bij KBC drie bij steenkool betrokken bedrijven in hun duurzaam universum zitten. Noch bij Triodos, noch bij Ethibel hebben we een bedrijf gevonden uit het ‘banking on coal’-rapport, een rapport over investeringen in bedrijven betrokken bij steenkool of uit de  ‘Coal Finance Report Card 2014 – sectie’  met bedrijven betrokken bij steenkoolontginning via het letterlijk laten ontploffen van bergtoppen met als gevolg immense ecologische gevolgen en restafval dat lokale gronden en rivieren vergiftigt.

Wil je een strenge selectie op duurzaamheid?

Vele als duurzaam aangeboden fondsen beleggen in grote multinationale bedrijven. Zij die een duurzame screening overleefden scoren beter dan hun sectorgenoten, maar dat sluit toch niet geheel uit dat ze betrokken zijn bij activiteiten die je liever niet gefinancierd wil zien. Wie een zeer strenge duurzame selectie voorstaat kiest dan ook beter niet voor beleggingsfondsen, maar wel voor direct of indirect investeren. Je kan ook gaan voor fondsen met kleinere bedrijven, met bijvoorbeeld minder economische macht om staten en lokale gemeenschappen naar hun hand te zetten.

Klassiekers

Tot slot zijn er de minder structurele klassiekers van het duurzaam sparen en beleggen: productie van tabak, porno, bont, gokspelen en alcohol. Nogal wat bancaire producten met duurzaamheidscriteria blijven ook bedrijven betrokken bij die producten uitsluiten van financiering.