Onethische beleggingen mogen niet de norm zijn

krant

Het debat rond de intercommunales heeft hevig gewoed. Veel is gesproken over al dan niet bezoldigde mandaten. Hoe geld, in dit geval overheidsgeld, beheerd wordt, verdient echter minstens evenveel aandacht.

Geld van intercommunales zou moeten dienen voor het beheer van nutsdiensten. Niet voor investeringen in private bedrijven of in beleggingsfondsen die niets te maken hebben met het doel van de intercommunale. Een investering in chemische wapens is snel gebeurd. Publipart spreekt de aantijgingen over onethische beleggingen tegen, maar heeft haar fondsen wel verkocht om ze te vervangen door ethische alternatieven. Dit lijkt nogal tegenstrijdig. Sommigen suggereren dat men maar beter intercommunales zou privatiseren. Het is dan nog maar de vraag hoe het algemeen belang op die manier wordt gevrijwaard.

De affaire rond Publipart is  een goed voorbeeld van hoe veel mensen omgaan met geld en beleggingen. Bestuurders lijken fondsbeheerders blindelings te vertrouwen. “Omdat het gaat om erkende Belgische vermogensbeheerders die een licentie heeft gekregen van het FSMA, dus zullen ze wel niets illegaals doen" of "omdat de Belgische overheid mede aandeelhouder is van de bank, dus mag men ervan uitgaan dat het wel in orde zal zijn”. Vaak staat men echter niet voldoende stil bij het feit dat hun investeringskeuzes wel degelijk een impact hebben op onze maatschappij. Ethische kwesties liggen gevoelig bij mensen, maar enkel als men hen met de neus op de feiten duwt.

Wie is uiteindelijk verantwoordelijk voor de manier waarop geld wordt geïnvesteerd? Zijn het de fondsbeheerders, banken en verzekeringsmaatschappijen? Zij zijn de experts. Of is het de klant en investeerder, die een beheerder kiest en hem een mandaat geeft? Is het aan de overheid om bepaalde spelregels vast te leggen?

Duurzaam beleggen is geen exacte wetenschap. Elke belegger maakt ethische keuzes. Vaak is er echter een tekort aan kennis, ook bij financiële experts. De reden hiervoor is enerzijds dat ethisch beleggen een nieuwe materie is die nog te weinig deel uitmaakt van financiële opleidingen. Anderzijds denken of durven veel klanten hier niet naar te vragen.
Elke crisis opnieuw leren we dat pure winstmaximalisatie op korte termijn, niet zorgt voor een stabiele en duurzame economie. Het is belangrijk dat investeerders bewuste keuzes maken en beseffen welke impact ze hiermee willen bereiken voor hen zelf, maar ook voor de maatschappij in het algemeen.

Voor een organisatie die overheidsgeld investeert, is dat des te belangrijker. Institutionele beleggers hebben het voordeel dat ze een beleggingsbeleid op maat kunnen opstellen dat de fondsbeheerder moet volgen. Daar kunnen financiële criteria in zitten, maar ook ethische. Kleine particuliere beleggers kunnen kiezen voor spaarrekeningen, verzekeringsproducten of fondsen met een duurzaam label of beleggingsbeleid. Verschillende studies tonen trouwens aan dat duurzame investeringen zeker niet onder doen qua rendement ten opzichte van de klassieke aanpak. Investeerders moeten wel opletten dat ze niet in de val lopen van greenwashing of window dressing, via initiatieven die duurzaam lijken maar dit slechts heel weinig of totaal niet zijn.

Tenslotte moeten we ons de vraag stellen wat de rol van de overheid hierin moet zijn. Momenteel sluit de wetgever slechts een heel beperkt aantal investeringen uit, namelijk in clusterbommen en anti-persoonsmijnen. Sommige fondsbeheerders of banken bestempelen zichzelf hiermee als duurzaam, maar eigenlijk doen ze niets anders dan de wet volgen. Als we het schandalig vinden dat Publipart in chemische wapens kon investeren, moeten we ons de vraag stellen of we het OK vinden dat elke andere belegger hierin mag investeren? En wat doen we met investeringen in kernwapens?  De overheid zou een breder gamma aan onethische praktijken wettelijk kunnen uitsluiten, zoals bijvoorbeeld de tabaksindustrie of controversiële mijnbouw en in het kader van de klimaatakkoorden natuurlijk ook investeringen in fossiele brandstoffen - in eerste instantie steenkool.

De investeringen van vandaag bepalen de wereld van morgen. Onethische beleggingen mogen niet langer de norm zijn. Een duurzame toekomst is enkel mogelijk als overheid, klanten en fondsbeheerders transparant handelen en hun verantwoordelijkheid nemen. Niet alleen voor de financiering van zichzelf, maar ook voor de financiering van de economische activiteiten die ons omringen.

Sebastien Mortier, adviseur duurzaam investeren bij FairFin

sebastien.mortier@fairfin.be