Staatsbons zijn wél OK

Financiële markten dienen de belangen van grote beleggers. Ze hoeven geen zorg te dragen voor de behoefte van alle burgers. Het is dan ook hoog tijd dat onze democratieën zich losmaken van het dictaat van de financiële markten. Eén van de pistes die de regeringsleiders hiertoe kunnen bewandelen, is dat staten, zeker staten zoals België met hoge spaarquota bij burgers, zich minder via de financiële markten en meer via de eigen burgers financieren. Burgers kunnen bijvoorbeeld meedoen door in te tekenen op de actueel lopende uitgifte van staatsbons.

'Investeren in bedrijven'
Maar de staatsbons zijn niet zonder kritiek gebleven. Opiniemakers (N-VA en De Tijd op kop) noemen het geen duurzame oplossing. Bijvoorbeeld met het argument dat intekenen op een staatsbon de depositobasis van de banken doet afnemen, omdat mensen geld van hun spaarboekjes halen en het in staatsbons steken. “Banken worden leeggezogen, want het geld van de spaarboekjes is nodig om te investeren in bedrijven,” zei Siegfried Bracke onlangs in het VRT-journaal. Klopt, banken hebben inderdaad geld nodig om te investeren in onze productieve economie. Maar wordt het daar ook voor gebruikt? De producten waar banken ons spaargeld naar afleiden, zijn dikwijls fondsen die nauwelijks beleggen in Belgische bedrijven. Bovendien gebruiken vele banken hun depositobasis om te fungeren als een casino dat belegt in afgeleide producten. Weinig productief.

Maar bovendien: banken breken zélf permanent hun depositobasis af! Wie een beetje spaargeld heeft of onlangs erfde, weet dat banken het niet kunnen aanzien dat je veel geld op je spaarrekening hebt staan. 'Beleggen', luidt hun mantra – en je wordt bestookt met brieven over mogelijk interessante fondsen. Waarom daarop dan geen commentaar?

'Te weinig voordeel voor de overheid'
Andere critici beweren dat de overheid zelf te weinig voordeel uit de staatsbons haalt. Minder spaargeld naar banken, betekent volgens hen minder middelen voor banken om Belgisch schuldpapier af te nemen. Met andere woorden: wat de overheid aan de ene kant wint door meer staatsbons te verkopen, verliest ze dus aan de andere kant doordat ze minder obligaties kan plaatsen bij Belgische banken. Wat wil men dan? Dat de burger vrede neemt met 2% rente op zijn spaarboek en dat de hogere 4% rente die de staatsbon biedt exclusief door banken opgestreken kan worden? Werden ze nog niet genoeg gesteund?

Investeren in de overheid blijft natuurlijk investeren in het huidig beleid van de overheid. Het zou beter zijn als mensen zouden kunnen kiezen voor welk overheidsproject ze hun geld zouden willen inzetten. Tewerkstelling, onderwijs, milieu... Maar hetzelfde probleem doet zich voor als je je geld op een bank zet. Weten we dan wat ermee gebeurt? Staan we achter de bedrijven die met ons geld worden gefinancierd? Een overweging die iedereen voor zichzelf moet maken.